بررسی تاثیر شمارش حرکات جنین بر میزان دلبستگی مادر به جنین در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 The Effect of Fetal Movement Counting on Materal Fetal Attachment in Primiparous Women Reffering to the therapeutic centers of Social Security Organization of Urmia in 2017 شمارش حرکات جنین ، دلبستگی مادر و جنین ، بارداری اول مادر شدن از مهمترین وقایع لذت بخش و تکاملی زنان بوده و دلبستگی مادر به جنین ، یک عنصر کلیدی در حاملگی محسوب می شود . دلبستگی فرآیندی است که در آن زن باردار نسبت به جنین خود احساساتی را تجربه می کند و هویت مادر به عنوان والد شروع به رشد می کند و نشان دهنده واکنش مادر نسبت به جنین و میزان تطابق مادر با بارداری است . شیوع و شدت رفتارهای دلبستگی در افراد مختلف متفاوت بوده و با پیشرفت سن بارداری بیشتر شده و در سه ماهه سوم به اوج خود می رسد . مسائل متعددی مانند عوامل دموگرافیک ، اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و مسائل باروری بر روی دلبستگی مادر و جنین تاثیر دارند . نحوه دلبستگی مادر به جنین در دوران بارداری می تواند کیفیت این رابطه را در پس از زایمان و هنگام تعامل با نوزاد شیرخوار در دلبستگی بعد از تولد پیشگویی کند . مادرانی که دلبستگی بیشتری دارند تعامل بهتری با نوزاد خود داشته اضطراب و افسردگی کمتر و پیامد حاملگی بهتری را در پی خواهند داشت و شمارش حرکات جنین به عنوان یک روش آسان و غیر تهاجمی میتواند در دلبستگی مادر به جنین موثر باشد . مطالعه فوق با هدف تعیین تاثیر شمارش حرکات جنین توسط مادر بر روی دلبستگی مادر به جنین در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه طراحی شد. این پژوهش تجربی در سال 1396 در شهر ارومیه انجام خواهد شد . ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه خواهد بود . در روند مداخله ابتدا کلیه شرکت کنندگان پرسشنامه دلبستگی مادر و جنین کرانلی را تکمیل نموده و سپس نحوه شمارش حرکات جنین و ثبت آن به گروه مداخله آموزش داده خواهد شد واز آنان درخواست خواهد شد تا به مدت دو هفته هر روز پس از صرف صبحانه اولین ده حرکت جنین خود را ، صرفنظر از زمان ، شمرده و یادداشت نمایند . گروه کنترل مراقبت های روتین بارداری را دریافت خواهند نمود و در انتهای مطالعه شرکت کنندگان مجددا پرسشنامه کرانلی را تکمیل خواهند نمود و داده ها پس از ورود به نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت . فرآیند مادر شدن یکی از مهمترین وقایع لذت بخش و تکاملی زنان بوده و در این میان اصطلاح دلبستگی مادر به جنین که برای توصیف رابطه بین زن باردار و جنین او به کار می رود ، یک عنصر کلیدی در حاملگی محسوب می شود ) 2 ، 1 ) . دلبستگی به عقیده بالبی یعنی ارتباط روانی پایدار بین دو انسان و به عبارت دیگر پیوند عاطفی عمیقی که با افراد خاص در زندگی برقرار می شود و هنگام تعامل با آنان احساس نشاط و شعف کرده و آرامش کسب می شود(1) . دلبستگی مادر و جنین یک گره یا پیوند عاطفی پایدار و پدیده ای شگفت انگیز و منحصر بفردی است که بطور طبیعی بین مادر و نوزاد متولد نشده ، رشد می کند و منجر به ایجاد صمیمیت و هیجان خوشایندی می شود که در آن زن باردار نسبت به جنین خود احساسات و عواطفی را تجربه می کند و هویت مادر به عنوان والد ، شروع به رشد می کند و نشان دهنده نوع بازخورد مادرانه نسبت به جنین و میزان سازش یافتگی وی با بارداری است و پس از تولد به نوزاد منتقل می شود(6-3) . دلبستگی مادر و جنین که اهمیت آن بعنوان یک اصل توسط بالبی به اثبات رسیده است ، معمولا از ابتدای بارداری شروع می شود و بتدریج درطول حاملگی افزایش یافته و در سه ماهه سوم این احساس عشق و علاقه و دلبستگی به اوج خود می رسد(2) . بیشتر زنان باردار رابطه بین خود و جنین شان را یک رابطه فعال ، متقابل و رضایت بخش با یک موجود واقعی توصـیف می کنند . این رابطه که برای مادر با عشق آغاز می شود شامل صمیمیت و همدلی خاصی است که بطور مرموزی در رحم زن ایجاد می شود(3) . اولین بار کنل در 1970 با ملاحظه غم و اندوه زنانی که نوزاد خود را از دست داده بودند ، پی بردند که ارتباطی بین مادر و جنین در دوره حاملگی وجود دارد(4) . کلاوس در 1972 به اثرات مخرب جدایی مادراز نوزاد شیرخوار پی برد(5) . این یافته ها بدون شک موجب پی ریزی تعاریفی برای دلبستگی مادر و جنین شد و سپس کرانلی در 1981 اولین تئوری دلبستگی مادر و جنین را ارائه داد(6) . کرانلی دلبستگی مادر و جنین را چیزی می دانست که موجب می شود زن در رفتارهایی درگیر شود که نشان دهنده محبت به جنین و تعامل با اوست . بر اساس این تعریف کرانلی بیان کرد که دلبستگی دوران حاملگی بر اساس سه جزء پی ریزی شده است : 1- دلبستگی شناختی : به مفهوم توانایی تجسم جنین بعنوان یک شخصیت جداگانه ، تمایل به شناخت جنین و نسبت دادن خصوصیاتی خاص به اوست . 2- دلبستگی احساسی یا محبت آمیز : به معنی احساس لذت و خوشی در هنگام فکر کردن به جنین و تعامل با او می باشد . 3- دلبستگی رفتاری و واکنش با جنین : که به معنی تمایل به مجاورت با جنین ، تصور خود به عنوان والد ، آمادگی برای ورود جنین و حمایت از او می باشد . او سپس مقیاسی را برای اندازه گیری این اجزاء بنا نمود که دارای 5 حیطه شامل : تمایز بین خود و جنین و نسبت دادن خصوصیاتی خاص به جنین در حیطه شناختی ، فداکاری و ازخودگذشتگی در حیطه احساسی ، پذیرش نقش مادری و تعامل با جنین در حیطه رفتاری می باشد ) 12،13) . نحوه دلبستگی مادر به جنین در دوران بارداری می تواند کیفیت این رابطه را در پس از زایمان ، هنگام تعامل با نوزاد شیرخوار و در الگوی دلبستگی بعد از تولد ، پیشگویی کند . به عبارت دیگر رفتارهای مادر با نوزاد نتیجه دلبستگی دوران بارداری است(3 7 8) . پیدایش دلبستگی مادر به جنین وظیفه مهم حاملگی بوده و همچنین شاخصی برای تطابق با بارداری محسوب می شود . شیوع و شدت رفتارهای دلبستگی در افراد مختلف متفاوت بوده و با پیشرفت سن حاملگی بخصوص پس از احساس اولین حرکات جنین در هفته های 22- 18 بارداری ، بیشتر می شود . در طی دوران بارداری طیف وسیعی از این رفتارها مشاهده می شود . برای برخی حس دلبستگی به جنین بسیار سریع اتفاق می افتد . این مادران به محض اینکه متوجه بارداری خود می شوند ، و یا حتی قبل از اطمینان به بارداری خود ، احساس ارتباط با جنین می کنند . برخی دیگر فقط پس از احساس حرکات جنین و یا انجام سونوگرافی چنین رابطه ای را ذکر می کنند . برخی از مادران نیز تا پایان بارداری احساس خاصی نسبت به جنین خود نداشته و ممکن است تنها تولد و در آغوش کشیدن نوزادشان چنین حسی را برای آنان در پی داشته باشد . دلبستگی مادر و جنین با ایجاد رفتارهای تکاملی ، از مادر و جنین محافظت کرده و آنها را برای زندگی پس از تولد آماده می کند(6،8،15) . زنانی که دلبستگی بیشتری دارند ، تعامل بهتری با نوزاد خود داشته ، میزان اضطراب و افسردگی کمتر و پیامد حاملگی بهتری خواهند داشت . این مادران دربرآوردن نیازهای جنین خود بسیار حساس بوده و رفتارهایی از خود بروز می دهند که نشان دهنده حس قوی مراقبت و تعهد نسبت به جنین است و در انجام اقدامات بهداشتی سالم تر از قبیل : تغذیه مناسب ، خواب و استراحت کافی ، ورزش مناسب ، انجام مراقبتهای بارداری بطور منظم ، تمایل به شناخت جنین در طی بارداری ، خرید وسایل و لباسهای نوزاد ، اجتناب از مواد مضر مانند الکل و سیگار کوشاتر هستند . این عوامل مجموعا می توانند در رشد ابعاد شخصیتی کودک مانند : ترغیب حس کنجکاوی ، اجتماعی بودن ، ایجاد استقلال و اعتماد بنفس و سلامت روان او تاثیر بسزایی داشته باشند(2 9 10) . تقویت رفتارهای دلبستگی در پذیرش نقش والدی ، پیامد خوب حاملگی ، ارتباط آینده مادر وکودک ، رشد و تکامل کودک و ارتقای سلامت مادر و کودک ، نقش مهمی را ایفا می کند(14،16) . همچنین تقویت دلبستگی در دوران بارداری می تواند در بالا بردن اعتماد به خویشتن در ایفای نقش مادری ، سازش مادر با شرایط بعد از زایمان و تعامل مثبت او با جنین، موثر واقع شود(5،8) . مطالعه ای که توسط تفضلی وهمکاران در سال 1394 در مشهد انجام گرفت ، نشان داد که وجود دلبستگی مادر به جنین یکی از مهمترین عوامل انجام رفتارهای دلبستگی توسط مادر بوده و می تواند منجر به بهبود پیامد حاملگی شود(9) . در مطالعه ای که توسط آلیسون و همکاران در سال 2011 درانگلیس انجام گرفت ، نشان داده شد که استرس و اضطراب روی دلبستگی مادر به جنین تاثیر منفی داشته و در عوض مراقبت و حمایت کافی می تواند با کاهش استرس اثر مثبتی روی پیامد حاملگی داشته باشد(11) . همچنین مطالعه عباسی و همکاران که در سال 1392 انجام شد ، نشان داد که یادگیری مهارتهای دلبستگی بر روی سلامت روان مادر هم تاثیر داشته و موجب ارتقاء سلامت اجتماعی و همچنین کاهش هزینه های درمانی نیز می شود(12) . میزان پایین دلبستگی مادر به جنین می تواند از علل بدرفتاری انفعالی با جنین ، عدم انجام به موقع مراقبتهای بهداشتی و میزان بالای اضطراب و افسردگی باشد که منجر به ایجاد نتایج ناگوار حاملگی می گردند(2) و دلبستگی ناایمن میان مادر و نوزاد ، تکامل عاطفی و ذهنی او را کاهش می دهد و باعث بروز رفتارهای پرخاشگرانه ، تمایل به فرار از مدرسه و عدم توانایی در ایجاد ارتباطات طولانی مدت در او می شود(9) . در مقابل مطالعاتی نیز وجود دارند که ارتباطی بین رفتارهای دلبستگی و تعامل مادر با جنین را نیافتند . بطور مثال دیویس در 1989 اعلام کرد که ارتباطی بین رفتارهای دلبستگی با یا بدون لمس شکم وجود ندارد(13) . در یک کارآزمایی بالینی که با دو گروه کنترل و مداخله توسط سئستاد در دسامبر 2011 در نروژ انجام گرفت ، مشخص شدکه شمارش حرکات جنین درسه ماهه آخر حاملگی دلبستگی مادر و جنین را تحریک نمی کند(14) . همین محقق در مطالعه دیگری که در مارس 2012 در مورد تاثیر شمارش حرکات جنین انجام داد ، بیان داشت که گروهی که شمارش حرکات جنین را در سه ماهه آخر بارداری انجام دادند استرس و اضطراب کمتری داشتند(15) . عوامل متعددی بر روی دلبستگی مادر به جنین تاثیر دارند که از آن جمله می توان به عوامل دموگرافیک مانند : سن مادر ، میزان تحصیلات ، وضعیت اشتغال ، سن بارداری ، وضعیت اقتصادی مانند : میزان در آمد ، وضعیت مسکن ، مسائل روانی- اجتماعی مانند : اعتماد بنفس ، رضایت زناشویی ، حمایتهای اجتماعی و خانوادگی ، سازگاری ، اضطراب و افسردگی ، مسائل اعتقادی و فرهنگی مانند : داشتن اعتقادات خرافی ، شرکت در کلاسهای آمادگی زایمان و مسائل باروری مانند : تجربه حاملگی قبلی ، حاملگی پرخطر ، تعداد زایمان ، خواسته بودن بارداری و جنس جنین اشاره کرد(5،6،15) . مادران دلبستگی عاطفی خود را به جنین با رفتارهایی مانند صحبت کردن با جنین ، لمس جنین از روی شکم و توجه به حرکات جنین نشان می دهند و مداخلات می توانند ارتباطات بین مادر و جنین را افزایش داده و رفتارهای دلبستگی را ، ارتقاء بخشند(16) . مطالعات نشان می دهند زنانی که شمارش حرکات جنین راکه یکی از رفتارهای دلبستگی است ، در طول حاملگی انجام می دهند ، علاوه بر اینکه این روش می تواند نوعی خود مراقبتی توسط مادران باشد ، در جلوگیری از نتایج ناگوار حاملگی در آنان هم موثر بوده است . با احساس حرکت جنین ، وجود او برای مادر واقعی تر بنظر می رسد و مادرانی که سطوح بالاتری از دلبستگی را دارند حرکت جنین خود را بیشتر احساس می کنند(5،20) . با توجه به اینکه ارتقاء دلبستگی مادر به جنین بعلت تاثیرگذاری آن بر روی رفتار والدین پس از تولد و در تربیت کودک ، حائز اهمیت می باشد (17) و همچنین از آن جائیکه مادر شدن نوعی بحران محسوب می شود و آماده کردن زن باردار جهت پذیرش نقش مادری یکی از مسئولیتهای مهم ماما می باشد ، ایجاد دلبستگی مادر به جنین و حمایتهای روانی از مادر و توجه به نیازهای روانشناختی او در طول مراقبتهای بارداری بسیار مهم بنظر می رسد(18) . در حالیکه هنوز هم در کشور ما مراقبتهای بارداری بیشتر محدود به مراقبتهای جسمانی بوده و کمتر به نیازهای روانشناختی زن باردار توجه می شود(19) . و از آنجائیکه ثبت حرکات جنین توسط مادر یک رفتار دلبستگی آسان ، غیرتهاجمی و بدون هزینه است ، لذا مطالعه فوق با هدف تعیین تاثیر شمارش حرکات جنین برمیزان دلبستگی مادر به جنین در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 انجام خواهد شد . 5 Mesgarzadeh2005@yahoo.com 1396-09-33-2957 2017-07-16 2017-07-03 0 برای تحلیل اطلاعات مطالعه فوق از آمار توصیفی در قالب نمودارها وجداول فراوانی ، میانگین و انحراف معیار استفاده خواهد شد . همچنین برای مقایسه داده ها از آزمون های t زوج و مستقل ، مجذور کای بهره خواهیم برد . در تمام آزمونها سطح معنی دار 0/05مد نظر خواهد بود تعیین تاثیر شمارش حرکات جنین توسط مادر بر میزان دلبستگی مادر به جنین در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 1- تاکید به آموزش شمارش حرکات جنین در جریان مراقبتهای بارداری در جهت افزایش دلبستگی مادر به جنین . 2- انجام برنامه بازآموزی ماماها و کلیه دست اندرکاران مراقبتهای مامایی درجهت افزایش دلبستگی مادر و جنین برای ارتقای سلامت روانی مادران باردار . 3- تلاش در جهت ارتقای مراقبتهای بارداری با عملیاتی کردن ادغام آموزش شمارش حرکات جنین به عنوان یکی از رفتارهای دلبستگی در مراقبتهای دوران بارداری . 4- توانمند سازی مادران باردار برای تطابق با بارداری و خوشایندسازی زایمان طبیعی با تقویت دلبستگی مادر و جنین 1- شمارش حرکات جنین توسط مادر بر روی دلبستگی مادر به جنین موثر است 1. Bowlby J. Attachment and loss: Basic books; 1980. 2. Âbasi A Tafazoli M Esmaeili H. The effect of foetal movement counting on primipara maternal foetal attachment. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2010;20(77):53-60. 3. . 4. SAJJADI AS ZAHRAKAR K MOHSENZADEH F KARAMNIA M SHOKOOHI YM ALAVINEZHAD S. EFFICACY OF MATERNAL FETAL ATTACHMENT TECHNIQUES ON ENHANCING MOTHERS ATTACHMENT TO THE FETUS. 2016Kennell JH Slyter H Klaus MH. The mourning response of parents to the death of a newborn infant. New England Journal of Medicine. 1970;283(7):344-9. 5. Klaus MH Jerauld R Kreger NC McAlpine W Steffa M Kennell JH. Maternal attachment: Importance of the first post-partum days. New England Journal of Medicine. 1972;286(9):460-3. 6. Cranley MS. Development of a tool for the measurement of maternal attachment during pregnancy. Nursing research. 1981;30(5):281-4. 7. Eichhorn N. Maternal Fetal Attachment: Can Acceptance of Fetal Sentience Impact the Maternal-Fetal Attachment Relationship? Journal of Prenatal and Perinatal Psychologyand Health. 2012;27(1):47. 8. Maas AJB de Cock ES Vreeswijk CM Vingerhoets AJ van Bakel HJ. A longitudinal study on the maternal–fetal relationship and postnatal maternal sensitivity. Journal of Reproductive and Infant Psychology. 2016;34(2):110-21. 9. Taffazoli M Aminyazdi SA Shakeri MT. The relationship between maternal-fetal attachment and mother-infant attachment behaviors in primiparous women referring to Mashhad health care centers. Journal of Midwifery and Reproductive Health. 2015;3(2):318-27. 10. Eswi A Khalil A. Prenatal attachment and fetal health locus of control among low risk and high risk pregnant women. World Applied Sciences Journal. 2012;18(4):462-71. 11. Allison SJ Stafford J Anumba DO. The effect of stress and anxiety associated with maternal prenatal diagnosis on feto-maternal attachment. BMC womens health. 2011;11(1):33. 12. Abasi E Tafazzoli M Esmaily H Hasanabadi H. The effect of maternal–fetal attachment education on maternal mental health. Turkish Journal of Medical Sciences. 2013;43(5):815-20. 13. Davis MS AKRIDGE KM. The effect of promoting intrauterine attachment in primiparas on postdelivery attachment. Journal of Obstetric Gynecologic & Neonatal Nursing. 1987;16(6):430-7. 14. Saastad E Israel P Ahlborg T Gunnes N Frøen JF. Fetal Movement Counting—Effects on Maternal‐Fetal Attachment: A Multicenter Randomized Controlled Trial. Birth. 2011;38(4):282-93. 15. Saastad E Winje BA Israel P Frøen JF. Fetal movement counting—maternal concern and experiences: a multicenter randomized controlled trial. Birth. 2012;39(1):10-20. 16. Akbarzadeh M Toosi M Zare N Sharif F. Effect of learning attachment behaviors on anxiety and maternal fetal attachment in first pregnant women. Evidence Based Care. 2011;1(1):21-34. 17. Doan H Zimerman A. Prenatal attachment: A developmental model. International Journal Prenatal and Perinatal Psychology and Medicine. 2008;20:20-8. 18. Pisoni C Garofoli F Tzialla C Orcesi S Spinillo A Politi P et al. Risk and protective factors in maternal–fetal attachment development. Early human development. 2014;90:S45-S6. 19. Jamshidimanesh M Astaraki L Behboodi Moghadam Z Taghizadeh Z Haghani H. Maternal-fetal attachment and its associated factors. Journal of hayat. 2013;18(5):33-45. 20. Alhusen JL. A literature update on maternal‐fetal attachment. Journal of Obstetric Gynecologic & Neonatal Nursing. 2008;37(3):315-28. 21. Nishikawa M Sakakibara H. Effect of nursing intervention program using abdominal palpation of Leopold’s maneuvers on maternal-fetal attachment. Reproductive health. 2013;10(1):12. 22. Rincy K Nalini S. Effect of fetal movement counting on prenatal attachment and maternal worries among primigravidae. Asian Journal of Nursing Education and Research. 2014;4(2):224. 23. Davachi A Khoramroodi R Shahpoorian F Haghani H. FETAL TOUCHING! DOES IT IMPROVE MATERNAL FETAL OR METERNAL NEWBORN ATTACHMENT? Iran Journal of Nursing. 2000;13(24):16-24. 24. Delaram M Jafar-Zadeh L Shams S Sadeghi-Gandomani H-R. The Effects of Fetal Movement Counting on Mental Health of Mother in Third Trimester—A Randomized Controlled Trial. Iranian J Obstet Gynecol Infertil. 2015;18:8-14. 25. Delaram M Jafarzadeh L. The Effects of Fetal Movement Counting on Pregnancy Outcomes. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR. 2016;10(2):SC22. 26. Salehi K Salehi Z Shaali M. The Effect of Education of Fetal Movement Counting on Maternal-Fetal Attachment in the Pregnant Women: a Randomized Controlled Clinical Trial. International Journal of Pediatrics. 2017;5(4):4699-706. 27. Lewis M. Maternal-fetal bonding among pregnant women attending prenatal care: an ecological model. Avalable from: http://kb osu edu/dspace/bitstream/1811/36958/1/15-lewis-paper pdf. 2003. 28. Khoramrody R. The effect of mothers touch on maternal fetal attachment. Tehran: Iran University of Medical Sciences. 2000. 29. Taghavi S. Validity and reliability of the general health questionnaire (ghq-28) in college students of shiraz university. Journal of psychology. 2002;5(4):381-98. 30. Gary Cunningham F LKJ Bloom Steven L Hauth John C Gilstrap III Larry C Wensrtom Katharine D . Willams Obstetric & Gynecology. 24 ed. 24 editor. New York: Mc Graw Hill; 2014. 31. Karney BR Bradbury TN. Neuroticism marital interaction and the trajectory of marital satisfaction. Journal of personality and social psychology. 1997;72(5):1075. 33 0 0 0 1- تعیین و مقایسه میانگین نمره دلبستگی مادر و جنین در دو گروه مداخله و کنترل قبل از مداخله در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 2- تعیین و مقایسه میانگین نمره دلبستگی مادر و جنین در دو گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 3- تعیین و مقایسه میانگین نمره دلبستگی مادر و جنین در درون دو گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از مداخله در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز درمانی تامین اجتماعی ارومیه در سال 1396 52 10 -1 1 1- آل هوسن ( 2008 ) با انجام یک مطالعه مروری حدود 22 مطالعه انجام شده را در طول 7 سال مابین سال های 2007 – 2000 با هدف تعیین عوامل موثر بر روی دلبستگی مادر به جنین مورد بررسی قرار داد . نتایج این یافته ها نشان داد که عمده ترین عوامل تهدید کننده دلبستگی شامل اضطراب ، افسردگی و سوء مصرف مواد بودند در حالیکه حمایت خانوادگی و وضعیت اجتماعی – اقتصادی خوب و دسترسی به موقع به مراقبت های بارداری از مهمترین عوامل دلبستگی بیشتر بودند . او همچنین در این مطالعه نشان داد که دلبستگی مادر به جنین در زنان فقیر با زنان پردرآمد و در حاملگی دو قلویی با حاملگی تک قلویی و همچنین در نژادهای مختلف تفاوتی ندارد و نیز وجود سابقه سقط و آنومالی جنینی تاثیر منفی بر روی دلبستگی ندارد . درمقابل سلامت روان کمتر ، خلق و خوی منفی ، انجام اقدامات بهداشتی کمتر با دلبستگی پایین تر همراه است . در تلقیح مصنوعی هرچه مدت زمان نازایی بیشتر بوده باشد ، دلبستگی شدیدتر است . همچنین دلبستگی ایمن فرد در کودکی با مادر خود تاثیری مثبت بر میزان دلبستگی دارد(20) . 2- سئستاد و همکاران ( 2011 ) در مطالعه ای که با هدف تعیین تاثیر شمارش حرکات جنین بر روی دلبستگی مادر به جنین بصورت کارآزمایی بالینی در نروژ انجام دادند، تعداد 1123 نفر خانم باردار را انتخاب نمودند و برای همگن نمودن ، از همه آنان در هفته های 19-17 بارداری سونوگرافی بعمل آمد . معیارهای ورود شامل : حاملگی تک قلو ، ملیت نروژی ، غیرسیگاری و دارای تحصیلات و معیارهای خروج شامل : وجود آنومالی و بروز هرگونه عوارض حاملگی که موجب ختم حاملگی گردد ، بودند . بعلت ریزش نمونه ها در طی مدت تحقیق در نهایت تعداد 951 نفر باقیماند که از روی لیست کامپیوتری بطور تصادفی تعداد 478 نفر در گروه مداخله و تعداد 473 نفر در گروه کنترل قرار داده شدند . به گروه مداخله بروشوری داده شد که در آن از شرکت کنندگان خواسته شده بود که از هفته 28 بارداری روزانه اولین ده حرکت جنین خود را ، صرف نظر از زمان ، شمرده و در فرم مربوطه یادداشت نمایند . گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول بارداری را دریافت نمود . از هردوگروه فقط یک پس آزمون درهفته 35 بارداری گرفته شد . میزان دلبستگی با مقیاس دلبستگی مادر به جنین مولر اندازه گیری شد. میانگین و انحراف معیار نمره دلبستگی مادر در گروه مداخله و کنترل بترتیب ( 9/39 ) 59/54 و ( 9/35 ) 59/43بود که از لحاظ آماری این اختلاف بین دو گروه معنی دار نبود . همچنین از لحاظ عوامل دموگرافیک اختلاف واضحی بین دو گروه مشاهده نشد . نتایج این مطالعه نشان داد که شمارش حرکات جنین در سه ماهه سوم تاثیری بر روی میزان دلبستگی مادر به جنین ندارد(14) . 3- در مطالعه سئستاد و همکاران ( 2012 ) که تحت عنوان شمارش حرکات جنین ، نگرانی و تجارب مادر در زنان نخست زا در نروژ بصورت کارآزمایی بالینی انجام شد ، تعداد 1013 نفر خانم باردار شکم اول ، نروژی زبان با حاملگی تک قلو در ابتدا با تکمیل پرسشنامه وارد تحقیق شدند و بر اساس لیست کامپیوتری بطور تصادفی تعداد 510 نفر در گروه کنترل و تعداد 503 نفر در گروه مداخله قرار گرفتند . برای همسان سازی دو گروه ، در هفته های 19 – 17 بارداری سونوگرافی از آنان بعمل آمد . هر دو گروه از نظر متغیرهای جمعیتی تفاوت واضحی نداشتند . به گروه مداخله بروشوری داده شد که حاوی راهنماییهای لازم در مورد طرز شمارش حرکات جنین بصورت روزانه از هفته 28 بارداری و نحوه یادداشت آن در فرم مربوطه بود و جهت اطمینان از انجام صحیح آموزشهای فوق محقق هر دو هفته یکبار با شماره آنان در تماس بود . گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول بارداری را دریافت کردند . میزان نگرانی مادر یک بار در هفته 35 بارداری و بار دیگر قبل از زایمان با استفاده از پرسشنامه استاندارد مقیاس نگرانی کمبریج و بر اساس مقیاسهای : 1- افسردگی پس از زایمان ادینبورگ 2- چک لیست اضطراب هاپکینز 3- پرسشنامه خودکارآمدی عمومی و 4- مقیاس اعتمادبنفس روزن برگ ، در هر دو گروه سنجیده شد . سوالات هردو گروه یکسان بود ولی در گروه مداخله چند سوال اضافی در مورد احساس حرکات جنین و نحوه یادداشت آن وجود داشت . همچنین یک پرسشنامه با سوالات باز نیز وجود داشت که اجازه میداد تا شرکت کنندگان سایر نگرانی های خود را گزارش کنند . سپس اطلاعات مربوط به تعداد مراجعات به پزشک بعلت نگرانی در مورد کاهش حرکت جنین و انجام معاینه بعلت فوق ، از مراکز در دست تحقیق جمع آوری شد . برای اندازه گیری تجارب مادر از شمارش حرکات جنین استفاده شد که بر اساس مطالعات ، تجارب بالینی و مشاوره با ماماها و متخصصین زنان ، سوالات خاصی برای آن طراحی شد که پاسخ به آن بصورت لیکرت چهارگزینه ای بود . یافته ها نشان داد که میانگین و اختلاف معیار نمره مقیاس کمبریج در گروه مداخله و کنترل بترتیب (0/55)0/77و (0/62)0/90بود . این اختلاف معنی دار بوده و نشان میدهد که گروه مداخله نگرانی کمتری نسبت به گروه کنترل داشتند . نگرانی و افزایش مراجعات مادران به پزشک در مورد شمارش حرکات جنین مشاهده نشد . احساس مادر در مورد کاهش حرکات جنین برترین ابزار در مورد سلامت جنین شناخته شد(16) . 4- مطالعه نی شی کاوا و ساکاکی بورا ( 2013) که تحت عنوان تعیین تاثیر برنامه مداخله ای آموزش لمس شکم با استفاده از مانورهای لئوپولد بر روی دلبستگی مادر به جنین در ژاپن بصورت کارآزمایی بالینی انجام شد ، تعداد کل 227 نفر زن باردار زیر 40 سال و حاملگی تک قلو که در سن حاملگی 28 – 16 هفته بودند حاضر به شرکت در تحقیق شدند . از این تعداد 88 نفر مایل بودند که در گروه مداخله قرار گیرند و بنابراین بطور غیر تصادفی در گروه مداخله قرار داده شدند و تعداد 139 نفر در گروه کنترل باقی ماندند . سپس بعلت ریزش نمونه ها در نهایت تعداد 35 نفر در گروه مداخله و تعداد 73 نفر در گروه کنترل باقی ماندند . سپس هر دو گروه در هفته های 30 ، 32 و 34 بارداری در کلاس های آمادگی زایمان شرکت کردند . برای گروه مداخله یک جلسه اضافی جهت آموزش مانورهای لئوپولد برای آگاهی مادر از وضعیت قرار گیری جنین در رحم و صحبت با جنین ترتیب داده شد و سپس یک جلسه 20 دقیقه ای تمرینی نیز برای آنان برگزار شد تا توانایی آنان در انجام صحیح مهارت های آموزش داده شده مشخص شود . دو پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه دلبستگی مادر به جنین مولر در هر سه بار در کلاس های آمادگی زایمان توسط هر دو گروه تکمیل شد ولی در گروه مداخله علاوه بر پرسشنامه های فوق ، دو پرسشنامه دیگر شامل پرسشنامه دفعات صحبت با جنین و پرسشنامه آگاهی مادر از وضعیت قرار گیری جنین در رحم ، هر بار پس از انجام مانورهای لئوپولد ، تکمیل شد . در هفته 36 بارداری نیز سوالات برای هر دو گروه پست شد . یافته ها نشان داد که نمره دلبستگی مادر به جنین ، تعداد دفعات صحبت با جنین و آگاهی مادر از وضعیت قرارگیری جنین در رحم ، در بین گروه مداخله و کنترل در هفته 30 بارداری قبل از مداخله بترتیب ( 62/47 )54 و ( 61/45 )53 ، ( 6/2 )3 و (5/2 )3 ، (22/16 )19 و ( 21/15 )18 بود که از لحاظ آماری اختلاف معنی داری نداشت ولی پس از مداخله در هفته 36 باداری این نمرات بترتیب ( 69/54 )64 و ( 63/51 )58 ، ( 10/3 )5 و ( 5/2 )4 ، ( 27/22 )24 و ( 23/17 )21 بود که از لحاظ آماری افزایش معنی داری نشان داشت . نتایج این تحقیق نشان داد که آموزش لمس جنین با مانورهای لئوپولد دلبستگی مادر به جنین را ارتقاء می بخشد(21) . 5- مطالعه رینسی و نالینی (2013) که با هدف تاثیر شمارش حرکات جنین بر روی دلبستگی مادر به جنین و نگرانی مادر در زنان نخست زا در هند بصورت تجربی انجام شد ، تعداد کل 100 نفر زن نخست حامله ، با سن بارداری 36 – 32 هفته بصورت قرعه کشی انتخاب و در دو گروه مداخله وکنترل که 50 نفر در هر گروه را شامل می شد، قرار داده شدند . معیارهای ورود شامل : سن بارداری 36 – 32 هفته ، اقلیت تامیل و انگلیسی زبان و مایل به شرکت در تحقیق و معیارهای خروج شامل حاملگی ناخواسته ، حاملگی در سن بلوغ ، حاملگی پرخطر شامل : حاملگی دوقلو ، فشارخون بارداری ، دیابت بارداری و هرگونه عوارض طبی بود . ابزار مورد استفاده در این تحقیق شامل : متغیرهای جمعیت شناختی ، مقیاس دلبستگی مادر به جنین مولر و مقیاس سنجش نگرانی کمبریج بود . حداکثر نمره دلبستگی 84 بود و کسب نمرات بیشتر نمایانگر دلبستگی بیشتر بود . حداکثر نمره مقیاس نگرانی 80 بود که کسب نمرات بیشتر نمایانگر نگرانی بیشتر بود . ابتدا یک پیش آزمون برای سنجش دلبستگی و نگرانی از هر دو گروه گرفته شد . سپس از مادران در گروه مداخله خواسته شد تا روزی دو بار بمدت 14 روز حرکات جنین خودرا شمرده و پس از یادداشت آن در فرم مخصوص ، روبانی را که به این منظور به آنان داده شده ، گره بزنند . بعد از 14 روز از هر دو گروه یک پس آزمون گرفته شد تا تغییرات سنجیده شوند . گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول بارداری را دریافت کرد . نمره مقیاس نگرانی و انحراف معیار در گروه مداخله قبل و بعد از آزمون بترتیب ( 38/9 ) 16/22 و ( 99/6 ) 87/16 بود که در مقایسه با گروه کنترل که بترتیب ( 74/8 ) 90/19 و (10/9 ) 56/23 بود ، این اختلاف از لحاظ آماری معنی دار بوده و نشان میدهد که نگرانی در گروه مداخله کاهش یافته و برعکس در گروه کنترل افزایش داشته است . نمره دلبستگی مادر به جنین و انحراف معیار آن در گروه مداخله قبل و بعد از آزمون بترتیب ( 88/10 )22/54 و ( 53/7 )38/64 و در گروه کنترل ( 95/12 )68/49 و ( 46/11 )29/49 بود که از لحاظ آماری این اختلاف معنی دار بوده و نشان میدهد که نمره دلبستگی در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل افزایش داشته است . نتایج این تحقیق نشان دادکه شمارش حرکات جنین بهترین وسیله برای ارتقاء دلبستگی مادر به جنین و کاهش نگرانی وی می باشد(22) . 6- دواچی و همکاران ( 1379 ) در مطالعه ای که با هدف تعیین تاثیر لمس جنین بر رفتارهای دلبستگی مادر با جنین و نوزاد بصورت کارآزمایی بالینی در بوشهر انجام دادند ، تعداد 100 زن باردار نخست حامله با سن بارداری 35 – 32 هفته را انتخاب و به روش نمونه گیری خوشه ای بصورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص دادند . ابتدا هر دو گروه پرسشنامه مشخصات فردی و پرسشنامه مادر و جنین کرانلی را تکمیل نمودند . سپس به گروه مورد توصیه شد از هفته 32 بارداری ، روزانه و بمدت دو هفته جنین خود را از روی شکم لمس نماید و اعضای مختلف جنین و طرز قرارگیری او را در رحم حدس زده و در فرم مخصوصی که دارای تصاویر حالات قرارگیری جنین بود علامتگذاری نمایند . علاوه بر لمس جنین از گروه مورد خواسته شد روزانه حرکات جنین خود را شمرده و بصورت بیشتر از ده حرکت ، ده حرکت و کمتر از ده حرکت را در فرم مخصوص یادداشت نمایند . که البته در این اقدام تعداد حرکات جنین مدنظر نبوده وبلکه هدف صرفا جلب توجه مادران به جنین بود . دو هفته پس از شروع تحقیق پرسشنامه مادر و جنین کرانلی توسط مادران مجددا تکمیل شد . سپس رفتارهای دلبستگی مادر با جنین و نوزاد در هر دو گروه ، دو هفته پس از شروع تحقیق و همچنین بعد از زایمان و به هنگام اولین شیردهی ، مورد مشاهده و بررسی قرار گرفت . برای سنجش رفتارهای دلبستگی مادر با نوزاد از برگه مشاهده که دارای چهار عبارت : رفتارهای مهرآمیز ، رفتارهای حفظ نزدیکی ، رفتارهای مراقبتی و رفتارهای توجه مادر به نوزاد بود ، استفاده شد . میانگین و انحراف معیار نمره دلبستگی مادر به جنین قبل از مداخله در گروه کنترل و مداخله بترتیب ( 19/0 )50/2 و ( 17/0 )45/2 بود که بعد از مداخله بترتیب ( 19/0 )47/2 و (38/0 )53/2 بود که از لحاظ آماری اختلاف معنی داری نداشت . نتایج این یافته ها نشان می دهد که لمس جنین بمدت دو هفته بر دلبستگی مادر به جنین تاثیر نداشت(23) . 7- عباسی و همکاران ( 1389 ) در مطالعه ای که با هدف تاثیر شمارش حرکات جنین توسط مادر بر میزان دلبستگی مادر به جنین در مادران نخست زا در شهر ساری انجام دادند ، تعداد 83 نفر زن باردار نخست زا را به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب و بطور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار دادند . ابزار مورد استفاده شامل : فرم مصاحبه ، پرسشنامه دلبستگی مادر و جنین کرانلی و پرسشنامه سلامت روان بود . از مادران در گروه مداخله خواسته شد به مدت یک ماه هر روز بعد از صبحانه به مدت نیم ساعت تعداد حرکات جنین خود را شمرده و ثبت کنند و گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول بارداری را دریافت کرد . یافته ها نشان داد میانگین نمره دلبستگی در شروع مطالعه در دو گروه بر اساس آزمون t تفاوت آماری معنی داری نداشت . ولی میانگین نمره دلبستگی در گروه مداخله ، قبل و بعد از مداخله بترتیب 5/0  52/3 و 38/0  96/3 و در گروه کنترل بترتیب 43/0  45/3 و 41/0  42/3 بود که از لحاظ آماری این اختلاف معنی دار بود . نتایج این مطالعه نشان داد که شمارش حرکات جنین میتواند موجب افزایش دلبستگی مادر و جنین شود(2) . 8- در مطالعه دل آرام و همکاران ( 1392) که با هدف بررسی تاثیر شمارش حرکات جنین بر روی سلامت روان مادر در سه ماهه سوم بارداری بصورت نیمه تجربی در شهرکرد انجام شد ، تعداد 208 زن نخست زا انتخاب و بطور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار داده شدند . پس از همسان سازی توسط آزمون های آماری ، هردو گروه در هفته 28 بارداری پرسشنامه سلامت روان را تکمیل کردند . سپس از گروه مداخله خواسته شد از هفته 37- 28 بارداری پس از صرف صبحانه روزانه بمدت نیم ساعت حرکات جنین خود را شمرده و یادداشت کنند و گروه کنترل از مراقبت های معمول برخوردار شدند . هردو گروه مجددا در هفته 37 بارداری پرسشنامه را تکمیل کردند و سپس نتایج توسط spss نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد . یافته ها نشان داد میانگین نمره سلامت روان مادر در گروه مداخله در هفته 28 و 37 بارداری بترتیب 23/10  52/23 و 12/10  09/21 بود که این تفاوت از لحاظ آماری معنی دار بود . این میزان در گروه کنترل بترتیب 43/9  69/23 و 60/8  88/23 بود که این اختلاف معنی دار نبود . نتایج این تحقیق نشان داد که شمارش حرکات جنین توسط مادر در سه ماهه سوم بارداری سلامت روان مادر را ارتقاء می بخشد(24) . 9- در مطالعه دل آرام و همکاران ( 1395 ) که تحت عنوان تاثیر شمارش حرکات جنین بر روی پیامد حاملگی در سه ماهه سوم در زنان نخست زا بصورت کارآزمایی بالینی در شهرکرد انجام شد ، تعداد 208 زن باردار انتخاب و بطور تصادفی در دو گروه مداخله به تعداد 100 نفر ودر گروه کنترل به تعداد 108 نفر قرار گرفتند . در شروع مطالعه برای رد هر گونه آنومالی جنینی و حاملگی دوقلویی در هفته های 18 -17 از تمامی آنان سونوگرافی بعمل آمد . در هفته 28 باداری هر دو گروه پرسشنامه اطلاعات فردی را تکمیل کردند . سپس به گروه مداخله آموزش داده شد از هفته 28 بارداری تا هفته 37 بارداری هر روز پس از صرف صبحانه بمدت نیم ساعت به پهلوی چپ خوابیده و حرکات جنین خود را شمرده ویادداشت کنند و در هر ویزیت مراقبتهای بارداری آنرا به مراقبت کننده نشان دهند . برای اطمینان از انجام صحیح آن محقق هفته ای یک بار با شماره انان در تماس بود . گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول را دریافت کرد . سپس پیامد حاملگی که شامل زایمان زودرس ، تاخیر رشد داخل رحمی ، نوع زایمان ، وزن و آپگار جنین ، نگرانی مادر در باره کاهش حرکت جنین و بستری شدن بعلت فوق بود ، در دو گروه سنجیده شد . یافته ها نشان داد میانگین نمره نگرانی مادر در مورد کاهش حرکات جنین و بستری شدن بعلت فوق در گروه مداخله وکنترل بترتیب (0/21  95/1 ) 7/1  80/1 و (22/0  93/1 ) 82/0  55/1 بود که از لحاظ آماری اختلاف معنی داری نداشت . میانگین نمره وزن و آپگار جنین ، سن بارداری و نوع زایمان نیز از لحاظ آماری در بین دو گروه اختلاف معنی داری وجود نداشت . زایمان زودرس ، تاخیر رشد و مرگ داخل رحمی نیز در طی مطالعه اتفاق نیافتاد . نتایج این مطالعه نشان دادکه شمارش حرکات جنین بر روی پیامد حاملگی در دو گروه تاثیری نداشت(25) . 10- مطالعه صالحی و همکاران ( 1396 ) که تحت عنوان تاثیر شمارش حرکات جنین در سه ماهه دوم بر روی دلبستگی مادر به جنین در زنان نخست زا به صورت کارآزمایی بالینی یک سو کور در اصفهان انجام شد . با استفاده از معیارهای ورود شامل : حداقل سواد خواندن و نوشتن ، ملیت ایرانی ، سن 35 – 18 سال ، حاملگی تک قلو ، بارداری اول ، سن حاملگی 28 – 24 هفته و معیارهای خروج شامل : بروز هر گونه عوارض حاملگی از جمله فشارخون بارداری ، سابقه اختلالات روانی ، سوء مصرف مواد و بروز هر گونه مشکلات استرس آور در زندگی در طول 6 ماه اخیر ، تعداد 58 نفر زن باردار به صورت نمونه گیری تصادفی از دو مرکز بهداشتی شهر اصفهان انتخاب و تعداد 29 نفر با استفاده از اعداد زوج و فرد در دو گروه مداخله و کنترل قرار داده شدند . ابتدا هر دو گروه مداخله و کنترل پرسشنامه دلبستگی مادر به جنین کرانلی را تکمیل نمودند . سپس به گروه مداخله به صورت چهره به چهره آموزش داده شد که از هفته 28 – 24 بارداری به مدت چهار هفته ، برای انجام شمارش حرکات جنین خود ، روزانه پس از صرف صبحانه به پهلوی چپ خوابیده و با گذاشتن دست بر روی شکم حرکات جنین خود را شمرده و در فرم مخصوصی که به این منظور به آنان داده شده بود ثبت نمایند . در انتهای هفته 28 بارداری مجددا هر دو گروه پرسشنامه کرانلی را تکمیل نمودند . گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول بارداری را دریافت نمودند . هر دو گروه با استفاده از آزمونهای آماری همگن سازی شدند . یافته ها نشان داد که نمره دلبستگی در ابتدا و قبل از مداخله بترتیب در گروه کنترل 31/10  48/87 و در گروه مداخله 62/11  63/86 بود که اختلاف معنی دار واضحی نداشت . ولی نمره دلبستگی پس از انجام مداخله بترتیب در گروه کنترل به 31/10  64/88 و در گروه مداخله به 81/10  30/96 افزایش نشان داد که این اختلاف از لحاظ آماری معنی دار می باشد . نتایج این مطالعه نشان میدهد که شروع زودهنگام آموزش شمارش حرکات جنین از سه ماهه دوم در ارتقاء دلبستگی مادر به جنین موثر می باشد(26) . کسب مجوز از دانشکده پرستاری مامایی ارومیه کسب مجوز از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه کسب مجوز از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه کسب اجازه از واحدهای مربوطه جهت همکاری در طرح معرفی کامل طرح و اهداف و روش تحقیق به افراد و واحدهای مربوطه توسط محقق کسب رضایت کتبی از افراد برای شرکت در طرح اطمینان به افراد که اطلاعات آنان محرمانه خواهد ماند داوطلبانه بودن شرکت درطرح و داشتن اختیار کامل افراد شرکت کننده جهت ادامه یا انصراف از حضور در طرح رعایت اصول اخلاقی در استفاده از منابع وجود تفاوت های فردی در احساس حرکت جنین در واحدهای پژوهش در نحوه ثبت آنان تاثیر خواهد داشت . تلاش می شود که با آموزش صحیح و اجرای شمارش حرکات جنین در حضور پژوهشگر تا حدودی این مشکل برطرف شود که البته در این اقدام تعداد حرکات جنین مدنظر نبوده و بلکه هدف صرفا جلب توجه مادران به جنین بوده است . 0 rezayatname.doc 0 0 0 1 0 1 0 -1 0 0 0 10 0 1 5000000 0 0 1 0 2017-07-19 0 1 1 افزودن ضمایم 1 -1 1 1 0 1 2017-07-05 0 0 0 1 1 -1 0 3 5 6 5